دوره نقاهت بعد از تعویض مفصل لگن

دوره نقاهت بعد از جراحی تعویض مفصل لگن مرحله‌ای حیاتی برای بازگشت کامل بیمار به زندگی عادی است، اگرچه این عمل یکی از موفق‌ ترین جراحی‌ های ارتوپدی محسوب می‌شود، اما نتیجه نهایی آن به شدت به مراقبت‌ ها و رفتار بیمار در دوران نقاهت بستگی دارد، بسیاری از بیماران می‌پرسند چه مدت طول می‌کشد تا بتوانم بدون درد و با آزادی حرکت راه بروم؟ یا چه اقداماتی روند بهبودی را سریع‌تر می‌کند؟ پاسخ این پرسش‌ ها در رعایت دقیق نکات پس از عمل، فیزیوتراپی منظم و اصلاح سبک زندگی نهفته است.

مراحل اولیه دوره نقاهت بعد از تعویض مفصل لگن

از همان روزهای نخست بستری در بیمارستان آغاز می‌شود و نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و تسریع بهبودی دارد، در ابتدا، بیمار تحت مراقبت‌ های ویژه قرار می‌گیرد تا علائم حیاتی، وضعیت زخم و درد کنترل شود، چند ساعت پس از عمل یا روز بعد، با کمک فیزیوتراپیست تمرینات ساده‌ای مانند خم و راست کردن مچ پا و حرکت ملایم پاها آغاز می‌شود تا از تشکیل لخته خون جلوگیری شود.

در مرحله بعد، بیمار یاد می‌گیرد چگونه با استفاده از واکر یا عصا به‌ آرامی راه برود، بدون اینکه به مفصل جدید فشار بیش از حد وارد کند، رعایت زاویه صحیح نشستن، خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن و بلند شدن از تخت در این دوره بسیار حیاتی است، در هفته‌ های ابتدایی، تمرکز بر کنترل درد، پیشگیری از عفونت و بازیابی تدریجی حرکت مفصل است تا بدن برای مراحل پیشرفته‌ تر توانبخشی آماده می‌شود.

تا چه زمانی بعد از جراحی تعویض مفصل لگن باید استراحت کرد؟

مدت زمان استراحت بعد از جراحی تعویض مفصل لگن بسته به سن، وضعیت جسمانی و نوع جراحی متفاوت است، اما دوران استراحت مطلق طولانی نیست، بیشتر بیماران از ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از عمل با کمک فیزیوتراپیست شروع به حرکت می‌کنند تا از سفتی مفصل و لخته شدن خون جلوگیری شود، در هفته‌ های اول، استراحت نسبی همراه با تحرک کنترل‌ شده ضروری است،
به‌طور کلی، حدود ۴ تا ۶ هفته زمان لازم است تا بیمار بتواند بدون وسایل کمکی به‌راحتی راه برود و فعالیت‌های روزمره را از سر بگیرد.

بررسی روند بهبودی در هفته های مختلف بعد از جراحی

روند بهبودی پس از جراحی، مرحله‌ به‌ مرحله پیش می‌رود و نیاز به صبر، تمرین و رعایت مراقبت های بعد از تعویض مفصل لگن دارد، در هر هفته تغییراتی در توان حرکتی، کاهش درد و بازگشت به فعالیت‌ های روزمره دیده می‌شود:

هفته‌ اول

در هفته اول پس از جراحی، تمرکز اصلی بر کنترل درد، پیشگیری از عفونت و آغاز حرکت‌ های ملایم است، بیمار در بیمارستان بستری است و با کمک تیم پزشکی تمرین‌ های ساده‌ای مانند خم‌کردن مچ پا، انقباض عضلات ران و حرکت ملایم پاها را انجام می‌دهد تا گردش خون حفظ و خطر لخته کاهش یابد و در همین هفته، راه رفتن بعد از تعویض مفصل لگن با کمک واکر یا عصا آغاز می‌شود، رعایت وضعیت صحیح بدن هنگام نشستن یا خوابیدن بسیار مهم است؛ مثلا نباید پاها روی هم قرار گیرند یا زاویه لگن کمتر از ۹۰ درجه شود.

هفته دوم

در هفته دوم، بیمار به خانه منتقل می‌شود و برنامه فیزیوتراپی ادامه می‌یابد، در این مرحله، تمرین‌ های تقویتی و افزایش دامنه حرکتی با دقت بیشتری انجام می‌شود تا عضلات اطراف مفصل تقویت شوند، زخم جراحی باید خشک و تمیز نگه داشته شود و علائم عفونت مانند قرمزی یا ترشح بررسی گردد، بیمار فعالیت‌ های سبک روزانه مانند نشستن کوتاه‌ مدت یا راه رفتن در منزل را انجام می‌دهد، اما همچنان باید از حرکات ناگهانی یا نشستن روی صندلی‌ های کوتاه پرهیز کند.

هفته سوم الی ششم

در هفته سوم تا ششم پس از جراحی تعویض مفصل لگن، بیمار به مرحله‌ای می‌رسد که فعالیت‌های روزمره سبک را از سر می وگیرد. درد بعد از تعویض مفصل لگن و تورم به‌ تدریج کاهش می‌یابد و با کمک فیزیوتراپی، دامنه حرکتی و قدرت عضلات افزایش پیدا می‌کند، در این بازه مرکز بر بهبود تعادل، راه رفتن بدون وسایل کمکی و انجام تمرینات مقاومتی سبک است، بااین‌حال، بیمار باید از حرکات ناگهانی، خم شدن زیاد یا نشستن طولانی‌ مدت خودداری کند تا از آسیب به مفصل جدید جلوگیری شود.

هفته ۶ به بعد

از هفته ششم به بعد، بیشتر بیماران وارد مرحله بازتوانی پیشرفته می‌شوند، در این زمان، مفصل جدید به‌ خوبی در جای خود تثبیت شده و فرد بدون عصا یا واکر راه می‌رود، تمرینات فیزیوتراپی با شدت بیشتری ادامه می‌یابد تا قدرت، انعطاف‌ پذیری و هماهنگی عضلات لگن و پاها به‌ طور کامل بازگردد.

بسیاری از بیماران رانندگی، کارهای روزمره و حتی فعالیت‌ های ورزشی سبک را از سر می‌گیرند، با این حال باید از حرکات پر فشار یا ورزش‌ های سنگین تا تأیید بهترین جراح لگن در بابل خودداری کنند تا ماندگاری مفصل مصنوعی حفظ شود.

عوامل موثر بر دوره نقاهت بعد از تعویض مفصل لگن

مدت و کیفیت دوره نقاهت بعد از تعویض مفصل لگن تحت‌ تأثیر چند عامل کلیدی قرار دارد:

سن بیمار

سن یکی از عوامل اصلی در تعیین سرعت بهبودی پس از جراحی تعویض مفصل لگن است، افراد جوان‌ تر عضلات قوی‌تر و استخوان‌ های سالم‌ تری دارند، بنابراین بازسازی و تطبیق بدن با مفصل جدید سریع‌تر انجام می‌شود و در مقابل، بیماران مسن به دلیل تحلیل عضلات و کندی روند ترمیم بافت‌ ها، نیاز به زمان بیشتری برای بازیابی کامل دارند.

وضعیت عمومی سلامت

بیمارانی که از بیمار ی‌های مزمن مانند دیابت، فشار خون بالا یا چاقی رنج می‌برند، روند نقاهت طولانی‌ تری دارند، این بیماری‌ها باعث ضعف سیستم ایمنی و کندی ترمیم زخم‌ها می‌شوند، کنترل دقیق بیماری‌ های زمینه‌ای قبل و بعد از جراحی، نقش مهمی در پیشگیری از عفونت و بهبود سریع‌تر دارد.

انجام فیزیوتراپی

فیزیوتراپی منظم پس از جراحی برای بازگرداندن قدرت عضلات، تعادل و تحرک مفصل ضروری است و تمرینات هدفمند موجب جلوگیری از سفتی عضلات و لخته شدن خون می‌شوند، بیمارانی که به برنامه فیزیوتراپی پایبند هستند، در مدت کوتاه‌ تری به فعالیت‌ های روزمره بازمی‌گردند و نتایج جراحی در آن‌ها ماندگارتر است.

نوع جراحی

روش جراحی مورد استفاده نیز در طول دوره نقاهت مؤثر است، جراحی‌ های کم‌ تهاجمی که با برش‌ های کوچک‌تر انجام می‌شوند، آسیب کمتری به عضلات وارد کرده و درد و تورم کمتری ایجاد می‌کنند و در نتیجه، بیمار سریع‌تر حرکت کرده و نیاز کمتری به بستری طولانی در بیمارستان دارد.

تغذیه و سبک زندگی

رژیم غذایی غنی از پروتئین، ویتامین C و مواد معدنی مانند روی و آهن به بازسازی بافت‌ها کمک می‌کند و همچنین پرهیز از مصرف سیگار و الکل موجب بهبود جریان خون و افزایش اکسیژن‌ رسانی به بافت‌ها می‌شود، بیمارانی که سبک زندگی سالمی دارند، نتایج جراحی بهتری را تجربه می‌کنند و مفصل جدیدشان دوام بیشتری دارد.

علائم هشداردهنده در دوره نقاهت بعد از تعویض مفصل لگن

در دوران نقاهت بعد از تعویض مفصل لگن، توجه به علائم هشداردهنده اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شناسایی زودهنگام مشکلات از عوارض جدی و نیاز به جراحی مجدد جلوگیری می‌کند:

۱. تب و لرز نشانه‌ای از عفونت احتمالی در بدن یا محل جراحی.
۲. تورم و قرمزی زیاد که بیانگر التهاب یا عفونت در محل زخم است.
۳. درد شدید یا ناگهانی که احتمال جابه‌جایی مفصل یا لخته خون وجود دارد.
۴. ترشحات غیرطبیعی از زخم علامت عفونت پوستی یا عمقی است.
۵. ورم پا یا تنگی نفس به دلیل ایجاد لخته خون است.

سوالات متداول

در نهایت…

دوره نقاهت بعد از تعویض مفصل لگن مرحله‌ای حیاتی در موفقیت جراحی است و رعایت دقیق مراقبت‌ های پزشکی، تغذیه مناسب، انجام فیزیوتراپی و پرهیز از حرکات خطرناک به ترمیم سریع‌تر و عملکرد بهتر مفصل کمک می‌کند، همچنین آگاهی از علائم هشدار دهنده و مراجعه به‌ موقع به پزشک، از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و روند بازگشت به زندگی عادی را تسریع می‌بخشد.