روماتیسم یا آرتریت یک اصطلاح کلی برای توصیف التهاب مفاصل است که میتواند بر یک یا چند مفصل در بدن تأثیر بگذارد. این بیماری معمولاً با درد، تورم و محدودیت حرکتی در مفاصل همراه است. انواع مختلفی از آرتریت وجود دارد، اما شایعترین آنها شامل آرتریت روماتوئید، آرتروز (استئوآرتریت) و نقرس میباشد. در این مقاله، به بررسی علل، علائم، روشهای تشخیص و درمان آرتریت پرداخته خواهد شد.
آیا روماتیسم در مازندران شایع است؟
روماتیسم، به ویژه آرتریت روماتوئید، در مناطق مرطوب و سرد شایع تر است، زیرا تغییرات آب و هوایی ممکن است بر علائم بیماریهای مفصلی تأثیر بگذارد. از این رو آب و هوای مرطوب و سرد استان مازندران می تواند بر ابتلا به روماتیسم تاثیر داشته باشد با این حال، شیوع دقیق روماتیسم در مازندران به عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و شرایط محیطی نیز وابسته است.
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از تعویض مفصل شانه
روماتیسم چیست؟
آرتریت (Arthritis) یک بیماری التهابی است که به مفاصل حمله میکند و باعث التهاب و تخریب بافتهای مفصلی میشود. این بیماری میتواند هر یک از مفاصل بدن را تحت تأثیر قرار دهد و بسته به نوع آن، ممکن است تنها یک مفصل یا چندین مفصل را درگیر کند. مهمترین ویژگی مشترک همه انواع آرتریت، التهاب است که به تدریج به تخریب مفصل و کاهش توانایی حرکتی بیمار منجر میشود.
انواع روماتیسم
آرتریت به معنای التهاب مفصل است. این التهاب ممکن است به دلایل مختلفی از جمله عفونت، واکنشهای ایمنی بدن یا آسیبهای فیزیکی ایجاد شود. آرتریت شامل گروه بزرگی از بیماریهای مختلف است که میتواند در یک یا چند مفصل بدن رخ دهد. انواع مختلفی از آرتریت وجود دارد که هر یک ویژگیها و دلایل خاص خود را دارند. از جمله شایعترین انواع آرتریت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
آرتریت روماتوئید (Rheumatoid Arthritis)
آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای سالم حمله میکند و باعث التهاب مفاصل میشود. این التهاب میتواند علاوه بر مفاصل، سایر بخشهای بدن از جمله پوست، ریهها، قلب و چشمها را نیز درگیر کند.
آرتریت عفونی
آرتریت عفونی به دلیل ورود عفونت به مفصل ایجاد میشود.
آرتروز (Osteoarthritis)
آرتروز، که به نام استئوآرتریت نیز شناخته میشود، یک بیماری تخریبی مفاصل است که بیشتر در اثر فرسایش غضروف مفصلی به وجود میآید. این بیماری بیشتر در افراد مسن دیده میشود و معمولاً در مفاصلی مانند زانو، لگن و ستون فقرات بروز میکند.
نقرس (Gout)
نقرس یک نوع خاص از آرتریت است که به دلیل تجمع کریستالهای اوریک اسید در مفاصل به وجود میآید. این بیماری اغلب به شکل حملات دردناک ناگهانی در مفاصل کوچک، بهویژه انگشتان پا، بروز میکند.
علل روماتیسم
علل دقیق آرتریت به نوع آن بستگی دارد، اما برخی از عوامل عمومی شامل موارد زیر است:
- وراثت و ژنتیک: برخی از انواع آرتریت مانند آرتریت روماتوئید میتواند جنبه ژنتیکی داشته باشد و در خانوادهها شیوع بیشتری داشته باشد.
- عفونتها: عفونتهای باکتریایی یا ویروسی میتوانند به مفاصل حمله کنند و باعث بروز آرتریت عفونی شوند.
- آسیبهای فیزیکی: صدمات یا فشارهای مکرر به مفاصل میتواند باعث آرتروز شود.
- سیستم ایمنی: در بیماریهای خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید، سیستم ایمنی به اشتباه به مفاصل حمله میکند و باعث التهاب مزمن میشود.
- متابولیسم: در نقرس، افزایش سطح اوریک اسید در خون باعث تشکیل کریستالها در مفاصل و التهاب شدید میشود.
علائم آرتریت
علائم روماتیسم میتواند بسته به نوع بیماری و شدت آن متفاوت باشد. با این حال، علائم مشترک شامل:
- درد مفاصل: یکی از رایجترین علائم آرتریت است که میتواند به شکل مداوم یا در حین حرکت بروز کند.
- تورم و التهاب: مفاصل ممکن است متورم و ملتهب شوند و باعث کاهش حرکت و سختی مفاصل شوند.
- خشکی مفاصل: به ویژه در آرتریت روماتوئید، بیماران ممکن است صبحها احساس خشکی شدید در مفاصل خود کنند.
- قرمزی و گرما: نواحی اطراف مفاصل ممکن است گرم و قرمز شوند که نشاندهنده التهاب است.
- کاهش دامنه حرکتی: در مراحل پیشرفتهتر، ممکن است مفاصل به طور کامل سفت شوند و حرکت آنها به شدت محدود شود.
تشخیص روماتیسم
تشخیص آرتریت شامل معاینه فیزیکی، بررسی علائم و انجام آزمایشهای تخصصی است. روشهای تشخیصی شامل:
- آزمایش خون: بررسی مارکرهای التهابی مانند CRP و ESR و آزمایشهای خاصی مانند تست عامل روماتوئید (RF) میتواند به تشخیص نوع آرتریت کمک کند.
- تصویربرداری: رادیوگرافی، امآرآی و سونوگرافی میتوانند به پزشکان در تشخیص میزان تخریب مفاصل و التهاب کمک کنند.
- نمونهگیری از مایع مفصلی: در برخی موارد، پزشکان ممکن است از مایع مفصلی برای بررسی عفونتها یا کریستالهای اوریک اسید نمونهبرداری کنند.
درمان آرتریت
درمان روماتیسم به نوع و شدت بیماری بستگی دارد و هدف آن کاهش التهاب، تسکین درد و حفظ عملکرد مفاصل است. درمانها شامل:
دارویی:
- داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): این داروها به کاهش التهاب و درد مفاصل کمک میکنند.
- کورتیکواستروئیدها: در موارد شدیدتر، پزشکان ممکن است از استروئیدها برای کاهش سریع التهاب استفاده کنند.
- داروهای تنظیمکننده سیستم ایمنی: داروهای ضد روماتیسمی مانند متوترکسات برای کنترل آرتریت روماتوئید تجویز میشوند.
- داروهای بیولوژیک: داروهای جدیدتر مانند اینفلکسیمب و ادالیمومب که بر سیستم ایمنی اثر میگذارند، در درمان برخی از انواع آرتریت به کار میروند.
غیر دارویی:
- فیزیوتراپی: تمرینات فیزیکی منظم و مناسب میتواند به تقویت عضلات اطراف مفاصل و بهبود دامنه حرکتی کمک کند.
- تغییرات سبک زندگی: کاهش وزن، استفاده از رژیم غذایی مناسب و انجام فعالیتهای ورزشی ملایم میتواند به کاهش فشار بر مفاصل و بهبود علائم آرتریت کمک کند.
جراحی:
در موارد شدید که مفاصل به طور کامل تخریب شدهاند، ممکن است جراحی تعویض مفصل شانه و جراحی تعویض مفصل زانو بسته به مفصلی که آسیب دیده است، مورد نیاز باشد. این روش به بازگرداندن عملکرد مفصل و کاهش درد کمک میکند.
پیشگیری از آرتریت
پیشگیری کامل از آرتریت ممکن است امکانپذیر نباشد، اما میتوان با رعایت برخی نکات خطر بروز آن را کاهش داد:
- حفظ وزن مناسب: اضافه وزن میتواند به مفاصل فشار وارد کرده و خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهد.
- ورزش منظم: ورزشهایی مانند پیادهروی، شنا و یوگا میتوانند به حفظ سلامت مفاصل کمک کنند.
- تغذیه سالم: مصرف مواد غذایی ضد التهابی مانند ماهیهای چرب، سبزیجات برگدار و آجیلها میتواند به کاهش التهاب کمک کند.
- پرهیز از آسیبهای مکرر: جلوگیری از وارد شدن آسیبهای مکرر به مفاصل و استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب در هنگام ورزش یا کارهای فیزیکی میتواند از بروز آرتریت جلوگیری کند.
نتیجهگیری
روماتیسم یا همان آرتریت یک بیماری التهاب مفصلی شایع است که میتواند زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهد. شناخت علائم و تشخیص به موقع این بیماری اهمیت زیادی دارد. با استفاده از روشهای درمانی مناسب و رعایت نکات پیشگیری، میتوان علائم آرتریت را کنترل کرد و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشید. اگر علائمی مانند درد و التهاب مفاصل دارید، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا تشخیص دقیق داده شود و درمان مناسب آغاز گردد.