شکستگی استخوان زمانی رخ میدهد که استخوان تحت فشار یا ضربهای قوی و بیشتر از تحمل خود قرار گیرد. این موضوع میتواند منجر به ترکیبهای مختلفی از شکستگیها شود، از جمله شکستگی تکی (که فقط یک استخوان را درگیر میکند) یا شکستگی چندگانه (که چندین استخوان را درگیر میکند). شکستگیها ممکن است در اثر تصادفات، فعالیتهای ورزشی، بیماریهای مرتبط با استخوان،ضعف استخوان یا عوامل مختلف ایجاد شوند.
انواع شکستگی استخوان
شکستگی استخوانها را میتوان به چندین نوع تقسیم کرد، که شامل موارد زیر میشود:
شکستگی کامل: در این نوع شکستگی، استخوان به دو قسمت جداگانه تقسیم میشود. این نوع شکستگی ممکن است به صورت عرضی یا عمودی بروز کند. مقاله درمان شکستگی خرد شده را بخوانید.
شکستگی ناقص: در این نوع شکستگی، استخوان کاملاً شکسته نمیشود و به صورت ناقص ترک خورده یا خم میشود.شکستگی ناقص شامل شکستگیهایی مانند شکستگی خطی و شکستگی چرخهای است.
شکستگی باز: در این نوع شکستگی، استخوان شکسته است و قطعه شکسته از پوستی که استخوان را پوشانده، به بیرون میآید. این نوع شکستگی ممکن است با عفونت همراه باشد و نیاز به مراقبت و درمان جراحی فوری دارد.
شکستگی بسته: در این نوع شکستگی، استخوان شکسته است اما قطعه شکسته به بیرون نمیآید و پوست بر روی استخوان حفظ میشود. این نوع شکستگی ممکن است همراه با آسیبهای دیگر در بافتهای اطراف نظیر عضلات، عروق و اعصاب باشد.
شکستگی تراکمی: در این نوع شکستگی، استخوان فشرده میشود. این نوع شکستگی معمولاً در استخوانهایی که تحت فشار شدید قرار میگیرند رخ می دهد و معمولا در نتیجه سقوط یا حادثه اتفاق میافتد.
شکستگی ترکیبی: در این نوع شکستگی، استخوان شکسته است و قطعه شکسته از پوست بیرون میآید. علاوه بر این، این نوع شکستگی همراه با شکستگی در سایر اعضای بدن نظیر عضلات، عروق و اعصاب نیز میتواند باشد.
بیشتر بخوانید: جراحی انگشت چکشی
شایعترین شکستگیهای استخوان
شکستگیهای استخوان شایع در بدن میتوانند شامل موارد زیر باشند:
شکستگی استخوان ران: شکستگی استخوان ران، اغلب به علت تروما مستقیم در ناحیه ران اتفاق میافتد. این نوع شکستگی ممکن است شامل شکستگی در بالای یا پایین استخوان ران یا شکستگی در بخش میانی استخوان باشد.
شکستگی مچ دست: شکستگی استخوانهای مچ دست، اغلب ناشی از سقوط بر دست رخ میدهد این نوع شکستگی میتواند شامل شکستگی در استخوانهای” رادیوس و النا” یا استخوانهای کف دست (استخوانهای متاکارپال) باشد.
شکستگی مچ پا: شکستگی استخوانهای مچ پا نیز به علت تروما مستقیم یا ضربه شدید در این منطقه اتفاق میافتد. این شکستگی ممکن است شامل شکستگی در استخوانهای مچ پا (تیبیا و فیبولا) و استخوانهای پاپ بوده (استخوانهای متاتارس و پیشانی) باشد.
شکستگی ضربهای: شکستگی ضربهای ممکن است در هر کدام از استخوانهای بدن رخ دهد و به علت ضربه مستقیم یا تروما شدید اتفاق میافتد. این نوع شکستگی معمولاً در استخوانهایی که نزدیک به سطح بدن قرار دارند نظیر استخوانهای دست و پا رخ میدهد.
شکستگی استخوان گونه: شکستگی استخوان گونه یکی از رایج ترین انواع شکستگی هاست که معمولا در اثر صدمات شدید مانند تصادفات یا سقوط از ارتفاق رخ میدهد.
شکستگی استخوان لگن: شایعترین نوع شکستگی در افراد مسن شکستگیهای لگنی است که معمولا در اثر زمین خوردن اتفاق میافتد. پوکی استخوان در این سنین احتمال شکستگی استخوان لگن را افزایش می دهد.
شکستگی استخوان شانه: شکستگی استخوان ترقوه یا شانه همچنین شکستگی سر استخوان بازو در افراد مسن در اثر زمین خوردن بسیار شایع است.
علائم شکستگی استخوان
علائم شکستگی استخوان ممکن است شامل موارد زیر باشند:
درد: درد شدید و ناگهانی در ناحیه شکستگی استخوان ممکن است اولین علامت شکستگی باشد. این درد ممکن است هنگام حرکت، فشار یا بارگذاری بر روی منطقه شکستگی شدیدتر شود.
تورم: تورم و ورم در ناحیه شکستگی استخوان نیز رخ میدهد. این تورم ممکن است به صورت محلی در نزدیکی شکستگی یا در سراسر منطقه مشاهده شود.
کبودی: در صورت شکستگی استخوان، ممکن است کبودی یا احتمالاً تغییر رنگ پوست در منطقه متاثر نیز رخ دهد. این کبودی ممکن است به علت آسیب رگها و بافتهای نزدیک به شکستگی باشد.
محدودیت حرکت: شکستگی استخوان میتواند منجر به محدودیت حرکت در ناحیه متاثر شود. افزایش درد و تورم میتواند باعث کاهش قابلیت حرکت در این منطقه شود.
عدم توانایی استفاده از عضو شکسته شده: در شکستگی استخوان، ممکن است شخص نتواند استفاده از عضو متاثر (مانند راه رفتن در صورت شکستگی پا) را به خوبی انجام دهد.
تشخیص شکستگی استخوان
تشخیص شکستگی استخوان عموماً توسط پزشک متخصص ارتوپدی صورت میپذیرد. در برخی موارد، شکستگی ممکن است به طور واضح قابل تشخیص باشد، به خصوص در صورتی که استخوان شکسته از پوست بیرون آمده باشد. اما در بسیاری از موارد، برای تشخیص دقیق شکستگی استخوان نیاز به انجام مراحلی از جمله موارد زیر است:
معاینه فیزیکی: پزشک با بررسی منطقه متاثر، بررسی درد، تورم، کبودی و دیگر علائم مربوطه، میتواند اولین ارزیابی را انجام دهد.
تاریخچه بیماری: پزشک ممکن است سوالاتی در مورد تاریخچه آسیب یا تروما، علائم مشاهده شده و سابقه بیماریهای قبلی مرتبط با استخوان پرسیده و اطلاعات بیشتری دریافت کند.
تصویربرداری: شامل اشعه ایکس (X-ray)، توموگرافی (CT scan)، رزونانس مغناطیسی (MRI) و ممکن است در برخی موارد تصویربرداری پیشرفتهتر نیز مورد استفاده قرار گیرد. تصاویر تهیهشده توسط این روشها به پزشک کمک میکند تا شکستگی را تشخیص دهد، مکان، نوع و شدت شکستگی را تشخیص داده و برنامه درمانی مناسب را تعیین کند.
آزمایشهای تکمیلی: در برخی موارد، پزشک ممکن است برای ارزیابی بیشتر از آزمایشهای تکمیلی مانند خونریزی (CBC)، آزمایشهای بیوشیمیایی و آزمایشهای تصویربرداری پیشرفتهتری مانند سیستروگرافی یا تصویربرداری از محل شکستگی استفاده کند.
با توجه به مشکل و شدت شکستگی، پزشک درمانی از جمله استفاده از دستگاه گچ، تقویت کنندههای استخوانی، جراحی و فیزیوتراپی را توصیه کرده و درمان مناسب را تعیین میکند.
پیشگیری از شکستگی استخوان
برخی اقدامات پیشگیری میتوانند در کاهش خطر شکستگی استخوان کمک کننده باشند. در زیر تعدادی از این اقدامات را بررسی میکنیم:
مراقبت از سلامت استخوانها: مصرف مناسب کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوانها بسیار مهم است. محصولات لبنی، سبزیجات، ماهی، تخم مرغ و مکملهای معدنی میتوانند منابع خوبی از کلسیم و ویتامین D باشند. همچنین، فعالیتهای مانند: آفتاب گرفتن برای تولید ویتامین D در بدن نیز مفید است.
تمرین منظم: تمرینات مقاومتی و وزنبرداری، تمرینات مقاومتی با وزن بدن و فعالیتهایی که بار و فشار به استخوانها وارد میکنند میتوانند استحکام استخوان را افزایش دهند. البته قبل از شروع هر برنامه ورزشی، بهتر است با پزشک مشورت کرده و راهنمایی خاص را دریافت کنید.
استفاده از تجهیزات ایمنی: برخی فعالیتها و ورزشها ممکن است با خطر شکستگی استخوان همراه باشند. در این موارد، استفاده از تجهیزات ایمنی نظیر کاپ، کتانی، دستکشهای محافظ و سایر تجهیزات مشابه توصیه میشود.
پیشگیری از سقوط: سقوط میتواند یک علت شایع برای شکستگی استخوان باشد. برای پیشگیری از سقوط توجه کافی به تراز بدن و تعادل خود داشته باشید، از تجهیزات ایمنی در خانه استفاده کنید و در صورت نیاز از ایستگاهها و پشتیبانیهای مناسب برای حرکت استفاده کنید.
اجتناب از عوامل خطرزا: اجتناب از عواملی مانند استعمال دخانیات و مصرف مستمر الکل و همچنین استفاده از مواد محافظ در تماس با مواد شیمیایی ضروری است. زیرا این عوامل میتوانند استحکام استخوان را کاهش دهند و خطر شکستگی را افزایش دهند.
همچنین، برای افزایش سلامت استخوانها و کاهش خطر شکستگی، تغذیه سالم و متعادل، مراقبت از وزن مناسب، جلوگیری از کمبود هورمونها و جلوگیری از افتادن نیز مهم است. همچنین، در صورتی که داروهایی مصرف میکنید که میتوانند استحکام استخوان را کاهش دهند، با پزشک خود مشورت کنید و در صورت لزوم اقدامات مناسب را انجام دهید.
سوالات متداول شکستگی استخوان
آیا همه شکستگیها نیاز به جراحی دارند؟
خیر، همه شکستگیها نیاز به جراحی ندارند. در بسیاری از موارد، شکستگیها میتوانند با استفاده از روشهای غیرجراحی مانند استفاده از گچ، دستگاههای تثبیتی (مانند پیچ و پلاک) و فیزیوتراپی درمان شوند. اما در بعضی از موارد، مانند شکستگیهای شدید یا شکستگیهایی که استحکام استخوان را تهدید میکنند، جراحی ممکن است لازم باشد.
چقدر طول میکشد تا یک شکستگی استخوان بهبود یابد؟
زمان بهبودی شکستگی استخوان متناسب با نوع و شدت شکستگی، سن فرد، وضعیت عمومی بیمار متفاوت است. شکستگیهای ساده ممکن است در عرض چند هفته بهبود یابند، اما در مواردی که نیاز به جراحی است، زمان بهبودی بیشتر و تا چند ماه ممکن است طول بکشد.
چه مراقبتهایی باید بعد از شکستگی استخوان انجام شود؟
پس از شکستگی استخوان، مراقبتهای مانند: رعایت دستورات پزشک، استفاده از گچ یا دستگاههای تثبیتی، فیزیوتراپی، تغذیه سالم، اجتناب از فعالیتهای خطرناک میتوانند بهبودی و ترمیم استخوان را تسریع کنند.
نتیجه گیری
شکستگی استخوان میتواند باعث مشکلات جدی در حرکت و کارکرد استخوان، درد شدید، و عوارض مختلف دیگر شود. درمان مناسب و به موقع این نوع شکستگیها از طریق روشهای مانند تنظیم مجدد استخوان، استفاده از دستگاههای تثبیت کننده و در برخی موارد جراحی، میتواند کمک کننده باشد. همچنین، پیگیری منظم و فیزیوتراپی پس از درمان نیز میتواند بهبودی و بازگشت به کارکرد طبیعی استخوان را تسریع کند.